PHÙ SA

 Hạt phù sa

Dong chơi

Quên rồi nguồn cội

Dòng sông

              Trôi về xuôi

Mỏi mòn bến đợi.

Em đi qua tôi

Một chiều nắng dại

Hạt phù sa

                   Trôi

Đưa em về cát bụi.

Nước mắt ai rơi 

Giữah thế nhân trần trụi.....

CÂU CHUYỆN CỔ TÍCH LÝ GIẢI TẠI SAO NAM GIỚI DÂN TỘC DAO KHÔNG ĂN ĐẦU GÀ

 

 

Một dạo đi công tác tại một xã vùng đồng bào dân tộc Dao, đến bữa cơm được bố trí ngồi cùng bác chủ nhà cũng là một thầy cúng to nhất làng. Quen phong tục của người Kinh, để tỏ lòng kính trọng mình gắp chiếc đầu gà trống có cái mào to lặc lè cho bác, tự nhiên thấy mặt bác đỏ ửng rồi ấp úng:

- Không... bác không ăn cái này...

Thấy lạ nhưng không tiện hỏi, mình chuyển cái đầu gà cho đồng chí chủ tịch, ông cũng lắc đầu quầy quậy không ăn. Tay cán bộ văn hóa cũng là dân tộc Dao thấy vậy ghé tai mình nói nhỏ:

- Ở đây con trai dân tộc Dao, nhất là thầy cúng họ không ăn đầu gà đâu.

- Sao thể nhể? Mình hỏi lại.

- Giờ ăn đã, tý nữa tao kể chuyện cho mà nghe -  Tay cán bộ văn hóa nhắc.

Sau bữa cơm, hai thằng chui vào góc nhà ngủ trưa. Nhớ lại cái vụ đầu gà, mình gặng hỏi, tay cán bộ văn hóa xã mới kể một câu chuyện khá ky kỳ.

Chuyện kể rằng, xưa kia ở một nhà nọ người dân tộc Dao có hai chị em gái, cô chị thì lười chảy thây, suốt ngày chỉ ăn rồi trang điểm, ra ngắm vào vuốt. Trái lại với chị, cô em lại chịu khó nết na, cả ngày làm quần quật, đầu tắt mặt tối. Hết lên nương lại cơm nước, lợn gà. Nhưng cô em được tay nuôi nên lợn gà cứ béo nung núc. Mà ngày ấy, ngan, gà, ngỗng, vịt của người Dao không có mào, đầu cứ trơ thổ địa như đầu chim kền kền nên trông rất xấu.

Một hôm, cô em lên rừng làm nương, đến cuối buổi chọn được một đám cây nứa khô liền chặt và bó một vác mang về nhà. Đến cổng vừa mệt mỏi, mồ hôi nhễ nhại, thấy cô chị chẳng chịu cơm nước, đàn gà, ngan, vịt thì bỏ đói kêu quang quác. Đã vậy cô chị lại còn lấy con dao thái rau ra tỉa tót cho gọn đám cỏ đen ở khu vực ngã ba thầm kín. Bực mình, cô em liền vứt mạnh bó củi nứa trên vai xuống đất khiến cho dây buộc đứt tung và kêu đánh xoảng một cái làm cô chị giật mình, lỡ tay gạt mạnh một phát. Dao sắc khiến cho hai mảnh thè lè và cái hạt ngô bị đứt lất lểu. Đúng lúc đàn gà, ngan, vịt đang đói liền xông vào tranh cướp và dứt ra khỏi gốc. Con gà trống cậy chân dài sức rộng thì dứt được mảnh to nhất nhưng vướng không nuốt được cứ vẫy ngang, vẫy ngang thì bị dính vào hai bên cằm. Bực mình hắn ta vẫy lên vẫy xuống thì dính ngay nên trán và hóa thành cái mào đỏ tron trót, lại có cái diềm toe toét giống như chỗ vết cắt của con dao thái rau. Trong khi đó, con gà mái chân chậm mắt mờ vì đói nên chỉ kiếm được miếng nhỏ, vì vậy cái mào của nó vừa bé vừa mỏng. Còn con ngan đực, vốn chậm chạp nên đến muộn nhất và chỉ nhặt được cái đầu hạt ngô, vì vậy mào ngan chỉ có một mẩu hồng hồng, đo đỏ như bây giờ.

Cũng chính vì nguồn gốc của cái mào như vậy mà để lại tiếng xấu cho cả cái đầu. Vì vậy đàn ông dân tộc Dao không bao giờ ăn cái của nợ đó, nhất là các thầy cúng lại càng tránh xa. Câu chuyện dân gian này nó ngấm vào tiềm thức của mọi người dân tộc Dao đến tận ngày nay.

Các bạn không tin thì khi nào vào vùng đồng bào Dao, nhất là người Dao đỏ thì cứ kiểm tra bằng cách mời mấy bác nam giới món đầu gà xem phản ứng của họ thế nào nhé.

SÔNG NHỚ

 

Em qua, con đò Chở đầy nhớ mong Chiều thu nhạt nắng Cho má thôi hồng. Em qua dòng sông Sóng thôi dào dạt Buồn tênh bờ cát Em sang bên chồng. Con nước về xuôi Xa rồi nguồn cội Một thời chờ đợi Một thời nhớ mong Trời thu tắt nắng Lòng buồn chơi vơi Con sông tĩnh lặng Tôi ơi! Tôi ơi!... Sông chiều nhạt nắng Là đầy nhớ mong Sông không phẳng lặng Như em với chồng...

16/9/2021

TRUNG THU NHỚ

 Trăng thu trà bưởi một mình

Nhớ em, nhớ lắm mái đình, xưa ơi!

Ngoài kia đèn rước sáng trời

Con tim thổn thức nhớ thời lãng du

Mười lăm tháng tám - mùa thu

Lịm lòng một khúc hát du giữa đời...

Kim Xuyên trong tôi

 

 

Trở lại quê xưa một chiều đầu hạ

Nắng nhạt vàng nghiêng nghiêng dốc quanh co

Kim Xuyên quê tôi không biết tự bao giờ

Sao thân thương, sao mà da diết thế.

Không bởi nương chè, bãi ngô, rừng quế

Hay những cánh đồng mỏi cánh cò bay.

Chén rượu nồng lịm say hương men lá

Má ai hồng bên bếp lửa khói chiều buông,

Ánh đèn dầu lung linh sáng đêm đêm.

Quê dẫu nghèo lòng ta luôn cảm mến

Đã nuôi mình khôn lớn trước tha phương.

Nhớ mẹ già một nắng hai sương

Manh áo bạc vẫn vô thường như năm tháng.

Đời bon chen vẫn yên lành khi bên mẹ

Quê dẫu nghèo nhưng là cả TUỔI THƠ TÔI.